در حديثى كه در ص 315 گذشت از قول بخارى و مسلم - در قول رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله « انا مولاه » گويد : « اى : ولىّ الميّت ( يعنى ولىّ مرده ) اتولَّى عنه اموره » - از جانب او امور او را عهده دار خواهم بود ، و سيوطى در تفسير ( جلالين ) در قول خداى تعالى : * ( أَنْتَ مَوْلانا ) * ، و قول خداى تعالى : * ( فَاعْلَمُوا أَنَّ الله مَوْلاكُمْ ) * و قول خداى تعالى : * ( لَنْ يُصِيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ الله لَنا هُوَ مَوْلانا ) * ( همين معنى را ذكر نموده ) بنابر اين ، اين معنى نيز از - اولى - جدائى نخواهد داشت ، خاصه بمعنائى كه صاحب رسالت خود را بدان توصيف فرموده بنابر اين كه آن را اراده كرده باشد . امّا آنچه كه در خصوص اين مقام نظريه و عقيدهء ما است ، بعد از فرو رفتن در اعماق لغت و مجموعه‌هاى ادبى و جامعه‌هاى عربى اينست كه : حقيقت معنى مولى از ميان معانى ( متعدد ) نيست مگر : اولى بالشيء ، و اين معنى جامع تمامى آن معانى است و در هر يك از آن معانى با نوعى از توجّه مأخوذ است و لفظ مولى بر هيچيك از آن معانى اطلاق نشده مگر بمناسبت اين معنى ، بنابر اين مقدمه : 1 - پروردگار سبحان اولى ( سزاوارتر ) است بخلق خود از هر غالب و قاهر ، ما سوى را آفريده ، بطوريكه حكمتش خواسته و تصرف مىكند بمقتضاى ارادهء خود . 2 - و عمّ از همهء مردم به محافظت فرزند برادرش و عطوفت به او اولى ( سزاوارتر ) است و او جايگزين پدر او است ، كه اولى ( سزاوارتر ) به او بوده . 3 - و ابن عمّ اولى ( سزاوارتر ) بيگانگى و پشتى بانى پسر عمّ خود است چه آن دو دو شاخه‌هاى يك درختند . 4 - و فرزند اولى ( سزاوارترين ) خلق است باطاعت پدر و فروتنى در برابر او - خداى متعال فرمايد : * ( وَاخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ ) * ( 1 ) . 5 - و فرزند خواهر ، نيز اولى ( سزاوارترين ) خلق است بفروتنى و خضوع

--> ( 1 ) يعنى و خود را در قبال آنها ( پدر و مادر ) فروتن و خاضع كن و از فرط مهربانى خود را براى آنها خوار و كوچك كن . سوره لقمان .